Ánh sáng xanh đang đi vào mắt bạn như thế nào, và vì sao nó đáng lo hơn bạn nghĩ

Có một điều khá lạ xảy ra với mắt chúng ta mỗi ngày, mà ít ai để ý. Bạn có thể ngồi trước màn hình hàng giờ, không thấy đau ngay, không thấy rát rõ ràng, nhưng bên trong mắt thì câu chuyện khác hẳn. Ánh sáng phát ra từ điện thoại và máy tính không chỉ làm mỏi mắt. Nó đi sâu hơn rất nhiều, tới tận nơi quyết định việc bạn còn nhìn rõ được bao lâu nữa. Và điều đáng nói là mắt gần như không có “cửa chặn” nào hiệu quả với loại ánh sáng này. Nếu bạn làm văn phòng, hoặc có con dùng thiết bị số mỗi ngày, đây là thứ nên hiểu sớm.

1. Mắt không phải là một bức tường chắn ánh sáng

Nhiều người nghĩ mắt giống như một lớp kính dày. Ánh sáng mạnh thì bị chặn lại. Ánh sáng yếu thì cho đi qua. Nhưng thực tế, mắt hoạt động giống một hệ thống thấu kính hơn là một bức tường.

Ánh sáng đi vào mắt sẽ lần lượt qua giác mạc, thủy tinh thể, rồi mới tới võng mạc ở đáy mắt. Đây là nơi các tế bào thị giác làm việc để bạn nhìn được chữ, màu sắc, khuôn mặt.

Với một số loại ánh sáng, cơ thể xử lý khá ổn.

• Tia cực tím bị chặn phần lớn ngay từ bên ngoài
• Mắt không cho chúng đi sâu vào bên trong

Nhưng ánh sáng xanh thì không đi theo kịch bản đó.

Ánh sáng xanh đi thẳng, không vòng vo

Ánh sáng xanh thuộc nhóm ánh sáng nhìn thấy năng lượng cao. Bước sóng của nó ngắn, nhưng năng lượng lại lớn.

Chính điều này khiến nó:

• Dễ xuyên qua giác mạc
• Ít bị lọc ở thủy tinh thể
• Đi thẳng tới võng mạc

Nói cách khác, ánh sáng xanh gần như không gặp rào cản nào đáng kể trước khi chạm tới phần nhạy cảm nhất của mắt.

Và nó không gây hại kiểu “đánh úp”.

Nó tích lũy.

2. Võng mạc, nơi ánh sáng xanh bắt đầu để lại hậu quả

Võng mạc là lớp mô nằm ở đáy mắt. Nhiệm vụ của nó là tiếp nhận ánh sáng và gửi tín hiệu lên não.

Trong võng mạc có một lớp rất quan trọng. Bạn có thể hình dung nó như đội hậu cần của thị giác. Lớp này nuôi dưỡng, bảo vệ và dọn dẹp cho các tế bào giúp chúng ta nhìn.

Khi ánh sáng xanh chiếu tới đây với cường độ cao và lặp lại mỗi ngày, một chuỗi phản ứng không mong muốn bắt đầu.

3. Gốc tự do và câu chuyện tổn thương âm thầm

Ánh sáng xanh kích thích quá trình tạo ra các gốc tự do trong võng mạc. Hiểu đơn giản, đây là những phân tử có xu hướng phá hoại tế bào xung quanh.

Khi điều này xảy ra liên tục:

• Các tế bào nuôi dưỡng thị giác yếu dần
• Khả năng bảo vệ giảm xuống
• Một số tế bào bị tổn thương vĩnh viễn

Vấn đề là những tế bào này không dễ phục hồi. Khi đã hư hại, chúng không “tự lành” như da bị trầy xước.

4. Khi lớp bảo vệ yếu đi, thị lực lãnh đủ

Phía sau lớp nuôi dưỡng đó là các tế bào trực tiếp giúp bạn nhìn rõ. Chúng chịu trách nhiệm về độ nét, màu sắc, khả năng nhìn trong nhiều điều kiện ánh sáng.

Khi lớp phía trước suy yếu, các tế bào này bắt đầu chịu tác động trực tiếp từ ánh sáng xanh.

Ban đầu, dấu hiệu rất quen thuộc:

• Mắt mờ hơn vào cuối ngày
• Khó tập trung khi đọc chữ nhỏ
• Nhìn màn hình lâu thấy nặng mắt

Lâu dần, nguy cơ lớn nhất nằm ở vùng trung tâm thị lực. Đây là vùng quyết định việc bạn còn nhìn rõ mặt người đối diện hay không.

Và đó là lý do ngày càng nhiều người trẻ gặp vấn đề về mắt sớm hơn cha mẹ họ ngày trước.

5. Cơ thể có “kính râm”, nhưng không đủ

Tin tốt là cơ thể không hoàn toàn bó tay.

Tại vùng trung tâm võng mạc, cơ thể có sẵn các sắc tố tự nhiên giúp lọc bớt ánh sáng xanh. Bạn có thể coi đây là một chiếc kính râm tích hợp sẵn trong mắt.

Chúng giúp:

• Hấp thụ một phần ánh sáng xanh
• Giảm bớt năng lượng trước khi ánh sáng chạm tới tế bào nhạy cảm

Trong môi trường tự nhiên, cơ chế này hoạt động khá ổn.

Nhưng với màn hình điện thoại, máy tính, tablet, ánh sáng xanh mạnh và kéo dài hàng giờ. Lớp bảo vệ tự nhiên đó không còn đủ sức “đỡ đòn”.

Đặc biệt với:

• Dân văn phòng làm việc 8 đến 10 tiếng mỗi ngày trước màn hình
• Trẻ em học online, giải trí bằng thiết bị số
• Phụ huynh vừa làm việc, vừa dùng điện thoại buổi tối

6. Bảo vệ mắt theo cách thực tế hơn

Hiểu cơ chế rồi, mọi thứ trở nên rõ ràng hơn. Không cần hoảng. Cũng không cần những giải pháp quá phức tạp.

Điều quan trọng là tạo thêm lớp bảo vệ cho mắt.

Một vài thói quen đơn giản nhưng có tác dụng lâu dài:

• Nghỉ mắt định kỳ khi làm việc với màn hình
• Điều chỉnh độ sáng thiết bị phù hợp môi trường
• Dùng kính lọc ánh sáng xanh khi làm việc lâu
• Bổ sung thực phẩm giàu lutein từ rau xanh đậm hoặc sản phẩm hỗ trợ phù hợp

Với trẻ em, việc này càng cần làm sớm. Mắt trẻ chưa có khả năng lọc ánh sáng tốt như người lớn.

7. Bảo vệ mắt là chuyện của nhiều năm sau

Ánh sáng xanh không làm bạn mù ngay ngày mai. Nhưng nó tác động từng chút, mỗi ngày.

Câu hỏi không phải là hôm nay bạn có mỏi mắt hay không. Mà là vài năm nữa, đôi mắt đó còn phục vụ bạn tốt đến đâu.

Khi hiểu ánh sáng xanh đi vào mắt như thế nào, bạn sẽ tự nhiên cẩn thận hơn. Nhẹ tay hơn với màn hình. Và ý thức hơn khi để con tiếp xúc với thiết bị số.

8. Hành động

Ánh sáng xanh nguy hiểm vì nó đi sâu tới võng mạc và gây tổn thương từ bên trong. Cơ thể có lớp bảo vệ tự nhiên, nhưng không đủ trước cường độ màn hình hiện đại. Bảo vệ mắt cần bắt đầu sớm, đều đặn, và chủ động mỗi ngày.