Đeo kính dày hơn chưa chắc là vấn đề lớn nhất với người cận nặng

Bạn đeo kính càng ngày càng dày. Nhưng có một thứ khác đang thay đổi bên trong mắt, thứ đó không nhìn thấy bằng gương, cũng không được nhắc tới khi bạn chỉ đo độ kính. Với người cận nặng, đặc biệt từ 6 độ trở lên, vấn đề không chỉ là nhìn xa kém hơn. Đó là cấu trúc của cả nhãn cầu đang bị kéo dài theo thời gian. Và hệ quả âm thầm nhất nằm ở võng mạc, lớp mỏng manh quyết định thị lực về lâu dài.

Nhiều người sống chung với cận thị suốt hàng chục năm mà không hề biết điều này. Cho tới khi có một dấu hiệu nhỏ xuất hiện, mọi chuyện mới trở nên đáng lo.

1. Cận thị nặng không đơn giản là “tăng độ kính”

Ở người mắt bình thường, nhãn cầu có hình dạng khá tròn, giống một quả bóng được bơm vừa đủ. Ánh sáng đi vào mắt, hội tụ đúng trên võng mạc, giúp chúng ta nhìn rõ.

Với người cận thị nặng, câu chuyện khác đi khá nhiều.

Khi cận tăng dần theo năm tháng, trục nhãn cầu bị kéo dài ra. Quả bóng tròn dần trở thành hình bầu dục. Sự thay đổi này không gây đau, không gây đỏ mắt, nên rất dễ bị bỏ qua.

Nhưng về mặt y khoa, đây là một thay đổi cấu trúc thật sự, không phải cảm giác chủ quan.

2. Võng mạc bị kéo căng theo từng độ cận

Võng mạc là lớp màng thần kinh rất mỏng nằm ở đáy mắt. Nó giống như “màn hình” tiếp nhận hình ảnh rồi truyền tín hiệu lên não.

Khi nhãn cầu dài ra, võng mạc buộc phải căng theo. Hình dung đơn giản, như một tờ giấy mỏng bị kéo giãn ra nhiều lần.

• Cận càng nặng, võng mạc càng bị bào mỏng
• Các vùng yếu dễ xuất hiện thoái hóa
• Có thể hình thành những lỗ rách rất nhỏ, khó phát hiện nếu không soi đáy mắt

Điều đáng nói là quá trình này diễn ra lặng lẽ. Bạn vẫn nhìn rõ khi đeo kính đúng độ. Sinh hoạt hàng ngày không bị ảnh hưởng nhiều. Chính vì vậy, nhiều người chủ quan.

3. Những rủi ro “không thấy ngay” nhưng hậu quả lớn

Khi võng mạc đã mỏng và yếu, chỉ cần thêm một tác động nhỏ, rủi ro bắt đầu tăng lên rõ rệt.

Bong võng mạc là biến chứng đáng lo nhất. Khi đó, võng mạc bị tách khỏi lớp nuôi dưỡng phía dưới, làm gián đoạn việc truyền tín hiệu thị giác. Thị lực có thể giảm đột ngột, thậm chí mất thị lực nếu không xử lý kịp.

Ngoài ra, người cận nặng còn có nguy cơ cao hơn với:

• Thoái hóa điểm vàng do cận thị, ảnh hưởng trực tiếp đến vùng nhìn trung tâm
• Đục thủy tinh thể xuất hiện sớm hơn
• Glocom, do cấu trúc mắt đã thay đổi theo hướng bất lợi

Những vấn đề này không đến cùng lúc, cũng không phải ai cũng gặp. Nhưng nguy cơ cao hơn so với người cận nhẹ là điều đã được ghi nhận rõ.

4. Những dấu hiệu cảnh báo không nên bỏ qua

Cơ thể thường gửi tín hiệu trước khi mọi thứ trở nên nghiêm trọng. Với mắt cũng vậy.

Nếu bạn hoặc con bạn gặp những biểu hiện sau, nên đi khám mắt sớm:

• Thấy chớp sáng lóe lên, nhất là trong phòng tối
• Xuất hiện nhiều vẩn đục, ruồi bay đột ngột hơn bình thường
• Có cảm giác như một bức màn che một phần tầm nhìn

Đây không phải dấu hiệu để tự đoán bệnh ở nhà, mà là lời nhắc cần được soi đáy mắt và kiểm tra kỹ hơn.

5. Vì sao người cận nặng cần soi đáy mắt định kỳ

Nhiều người chỉ đi khám khi thấy mờ hoặc tăng độ kính. Điều này là chưa đủ.

Với người cận nặng, soi đáy mắt giúp bác sĩ:

• Phát hiện sớm các vùng võng mạc bị thoái hóa
• Tìm ra những lỗ rách nhỏ trước khi biến chứng xảy ra
• Theo dõi sự thay đổi của đáy mắt theo thời gian

Chu kỳ được khuyến nghị thường là 6 tháng một lần. Việc này giống như kiểm tra nền móng của ngôi nhà, không đợi đến khi tường nứt mới lo sửa.

6. Sinh hoạt và vận động cũng ảnh hưởng đến võng mạc

Một điểm nhiều người không để ý là vận động mạnh có thể làm tăng rủi ro cho võng mạc đã yếu.

Người cận nặng nên thận trọng với các hoạt động:

• Thể thao đối kháng mạnh
• Va chạm vùng đầu và mắt
• Những môn có lực giật mạnh hoặc áp lực đột ngột

Điều này không có nghĩa là phải sống thụ động. Quan trọng là chọn hình thức vận động phù hợp, an toàn cho mắt trong dài hạn.

7. Dinh dưỡng không thay thế khám mắt, nhưng vẫn rất cần

Dinh dưỡng không làm giảm độ cận. Nhưng nó giúp võng mạc có “điều kiện tốt hơn” để chịu đựng sự kéo căng lâu dài.

Ngoài Vitamin A, người cận nặng nên chú ý:

• Lutein, hỗ trợ sức khỏe võng mạc
• Omega-3, giúp nuôi dưỡng tế bào thần kinh
• Chế độ ăn cân bằng, hạn chế thức khuya kéo dài

Đây là phần hỗ trợ, không thay thế việc theo dõi y khoa. Nhưng bỏ qua thì cũng rất thiệt.

8. Với phụ huynh, điều này càng cần để ý sớm

Nếu con bạn cận sớm và độ tăng nhanh, việc theo dõi không nên chỉ dừng ở việc đổi kính.

Cận tiến triển từ nhỏ đồng nghĩa với nhãn cầu có nhiều năm bị kéo dài hơn. Việc kiểm soát, theo dõi đáy mắt sớm giúp giảm rủi ro về sau.

Đôi khi, chăm sóc mắt cho con không phải là tìm kính mỏng hơn, mà là bảo vệ phần đáy mắt mà mắt thường không nhìn thấy.

9. Kết lại một điều quan trọng

Cận thị nặng không chỉ là một con số trên toa kính. Đó là trạng thái cần được chăm sóc dài hạn.

Đeo kính đúng độ là cần thiết. Nhưng bảo vệ võng mạc mới là thứ quyết định bạn sẽ nhìn thế giới rõ ràng trong bao lâu nữa.

Nếu bạn đang cận nặng, hoặc có con cận tăng nhanh, hãy coi việc khám mắt định kỳ như một thói quen, không phải giải pháp khi có vấn đề.

👉 Bạn đang cận bao nhiêu độ, hoặc con bạn đang cận mức nào?

Mình có thể gợi ý lộ trình theo dõi và chăm sóc mắt phù hợp cho từng mức độ cụ thể.