Thói quen trước khi ngủ mà rất nhiều người đang xem nhẹ
Có một việc rất nhiều người làm mỗi tối, trước khi ngủ, và tin rằng nó vô hại. Chỉ vài phút thôi. Lướt thêm chút nữa rồi ngủ.
Nhưng điều ít ai để ý là trong khoảng thời gian đó, đôi mắt đang phải gánh một áp lực không hề nhỏ. Không đau. Không đỏ. Không báo động ngay.
Mọi thứ diễn ra rất âm thầm. Cho đến một ngày, bạn nhận ra mắt mình mờ hơn, nhanh mỏi hơn, và khó tập trung hơn trước.
Bài viết này không phải để dọa. Nó chỉ giúp bạn hiểu chuyện gì đang thật sự xảy ra với võng mạc mỗi khi màn hình điện thoại sáng lên trong bóng tối.
Một buổi tối rất bình thường, và rủi ro cũng rất quen
Hình ảnh này chắc không xa lạ.
Đèn phòng đã tắt. Bạn nằm nghiêng trên giường. Điện thoại là nguồn sáng duy nhất trong phòng. Mắt lướt tin tức, xem video, trả lời vài tin nhắn còn dang dở.
Cảm giác lúc đó là thư giãn. Não được giải trí. Cơ thể nằm yên.
Nhưng với đôi mắt, đặc biệt là võng mạc, đây lại là thời điểm căng thẳng nhất trong cả ngày.
Võng mạc vốn được thiết kế để thích nghi dần với ánh sáng môi trường. Khi xung quanh tối hoàn toàn mà một nguồn sáng mạnh đột ngột chiếu thẳng vào, nó buộc phải làm việc quá mức trong điều kiện không tự nhiên.
Ánh sáng xanh không chỉ làm khó ngủ
Nhiều người biết ánh sáng xanh làm rối loạn giấc ngủ.
Ít người biết rằng tác động của nó với mắt còn sâu hơn thế.
Ánh sáng xanh từ màn hình là loại ánh sáng năng lượng cao. Khi chiếu trực tiếp vào mắt, nó xuyên sâu xuống võng mạc, lớp mô thần kinh mỏng manh nằm ở đáy mắt.
Tại đây, ánh sáng xanh kích thích hình thành các gốc tự do. Đây là những phân tử không ổn định, có khả năng phá hủy cấu trúc tế bào.
Theo thời gian, các tế bào cảm quang bị tổn thương dần. Điều đáng nói là các tế bào này không có khả năng tái tạo. Khi đã hỏng, chúng không được thay mới.
Với dân văn phòng, những người đã tiếp xúc màn hình suốt cả ngày, việc tiếp tục dội thêm ánh sáng xanh vào ban đêm khiến mắt không có cơ hội nghỉ thật sự.
Lớp bảo vệ võng mạc đang bị bào mòn từng chút
Bên dưới các tế bào cảm quang là một lớp rất quan trọng, gọi là lớp biểu mô sắc tố võng mạc.
Có thể hình dung đây là đội hậu cần của đôi mắt.
Nhiệm vụ của lớp này là nuôi dưỡng tế bào thị giác, dọn dẹp chất thải, và bảo vệ võng mạc khỏi các tác nhân gây hại.
Khi ánh sáng xanh tác động liên tục, lớp tế bào này bị tổn thương. Khả năng dọn rác suy giảm. Chất thải tích tụ. Võng mạc trở nên mong manh hơn trước rất nhiều.
Điều này không tạo ra triệu chứng rõ ràng ngay. Nhưng nó làm tăng nguy cơ suy giảm thị lực theo năm tháng, đặc biệt ở những người duy trì thói quen dùng điện thoại trong bóng tối suốt nhiều năm.
Hiện tượng mờ một bên mắt không phải chuyện lạ
Có người từng trải qua cảm giác khá khó chịu.
Sau khi nằm nghiêng dùng điện thoại trong phòng tối, buông máy xuống thì thấy một bên mắt mờ hẳn đi. Vài phút sau mới dần trở lại bình thường.
Đây không phải ảo giác.
Khi một mắt tiếp nhận ánh sáng mạnh từ màn hình, mắt còn lại gần như ở trạng thái thích nghi với bóng tối. Hai bên võng mạc rơi vào hai chế độ khác nhau.
Sự mất cân bằng này khiến mắt phải điều chỉnh gấp, tạo ra cảm giác mờ tạm thời. Dù hiện tượng này có thể tự hết, nó là dấu hiệu cho thấy võng mạc đang bị stress nặng.
Nếu tình trạng lặp đi lặp lại thường xuyên, đó không còn là chuyện nhỏ.
Áp lực vô hình lên dây thần kinh thị giác
Một yếu tố khác ít được nhắc đến là áp lực lên dây thần kinh thị giác.
Trong bóng tối, đồng tử giãn lớn để thu nhận ánh sáng. Khi màn hình điện thoại sáng rực xuất hiện, lượng ánh sáng đi vào mắt tăng đột ngột.
Mắt phải tập trung cao độ vào một nguồn sáng nhỏ, trong thời gian dài. Điều này tạo áp lực lên các sợi thần kinh thị giác.
Về lâu dài, áp lực kéo dài có thể góp phần làm tăng nguy cơ các vấn đề liên quan đến nhãn áp và thị lực.
Với phụ huynh, thói quen này còn ảnh hưởng thế hệ sau
Nhiều phụ huynh không chỉ dùng điện thoại trước khi ngủ.
Họ còn cho con xem video, chơi game, hoặc nằm cạnh con và lướt điện thoại trong phòng tối.
Trẻ em có võng mạc nhạy cảm hơn người lớn. Đồng tử phản xạ ánh sáng chưa hoàn thiện. Khả năng tự bảo vệ mắt kém hơn.
Thói quen này, nếu hình thành sớm, có thể khiến mắt trẻ chịu tổn thương từ rất sớm, dù chưa biểu hiện ngay bằng việc nhìn mờ hay nhức mắt.
Những thay đổi nhỏ nhưng có ý nghĩa thật sự
Bạn không cần phải bỏ điện thoại hoàn toàn.
Chỉ cần thay đổi cách dùng.
- Nguyên tắc 30 phút: Tắt thiết bị điện tử ít nhất 30 phút trước khi ngủ.
- Luôn bật đèn phòng: Điện thoại không nên là nguồn sáng duy nhất.
- Bổ sung dinh dưỡng cho mắt: Ưu tiên rau xanh đậm, lòng đỏ trứng, các thực phẩm giàu lutein và zeaxanthin.
- Tránh nằm nghiêng dùng điện thoại trong bóng tối: Giữ màn hình ngang tầm mắt và giới hạn thời gian sử dụng.
Đôi mắt không có nút phục hồi
Da có thể tái tạo. Cơ bắp có thể hồi phục.
Nhưng võng mạc thì không.
Những tổn thương hôm nay có thể chưa gây rắc rối ngay. Nhưng chúng tích lũy, âm thầm và đều đặn.
Vài phút lướt điện thoại trước khi ngủ không đáng để đánh đổi bằng thị lực về sau.
Nếu tối nay bạn đang cầm điện thoại trong phòng tối, có lẽ đây là lúc nên bật đèn lên. Hoặc đặt máy xuống sớm hơn một chút.