Vì sao cơ thể không tự sản xuất được Lutein, dù mắt lại cần nó mỗi ngày?

Bạn có bao giờ thắc mắc vì sao mắt mình mỏi nhanh hơn trước, dù công việc không thay đổi nhiều? Mỗi ngày ngồi trước màn hình 8 tiếng, tối về lại thêm điện thoại, TV, máy tính bảng cho con học online. Mắt gần như không có lúc nghỉ thật sự. Trong khi đó, có một dưỡng chất đóng vai trò như tấm lọc ánh sáng tự nhiên cho mắt, nhưng cơ thể lại không tự sản xuất được. Điều này khiến nhiều người chăm chỉ làm việc, chăm lo cho gia đình, nhưng lại bỏ quên một thứ rất cơ bản. Để hiểu chuyện này, cần nhìn thẳng vào cách cơ thể con người được “thiết kế” ngay từ đầu.

1. Cơ thể con người có những giới hạn sinh học rất rõ

Lutein không phải là vitamin theo nghĩa thông thường. Nó thuộc nhóm carotenoid, những sắc tố tự nhiên tạo nên màu xanh đậm của rau lá và màu vàng cam của nhiều loại củ quả. Nhóm chất này chỉ được tổng hợp bởi thực vật và một số loài tảo.

Cơ thể con người thì khác. Chúng ta không có hệ enzyme cần thiết để tự tạo ra lutein. Dù bạn khỏe mạnh, ăn uống đầy đủ hay tập luyện đều đặn, cơ thể vẫn không thể “sản xuất thêm” dù chỉ một chút. Toàn bộ lượng lutein có mặt trong mắt, trong máu, đều đến từ thức ăn hàng ngày.

Nghe thì hơi lạ. Nhưng đây là giới hạn sinh học, không phải lỗi của lối sống hiện đại. Con người từ hàng nghìn năm trước đã vậy. Chỉ khác là ngày nay, đôi mắt phải làm việc nhiều hơn rất nhiều so với trước kia.

2. Lutein làm gì trong mắt mà lại quan trọng đến vậy?

Lutein tập trung nhiều nhất ở điểm vàng của mắt, nơi quyết định độ sắc nét khi nhìn. Đây cũng là vùng nhạy cảm, dễ tổn thương trước ánh sáng mạnh.

Vai trò của lutein khá đơn giản nhưng cực kỳ quan trọng.

• Nó hoạt động như một bộ lọc ánh sáng xanh tự nhiên
• Giúp giảm tác động của tia UV và ánh sáng từ màn hình
• Bảo vệ võng mạc khỏi stress oxy hóa tích tụ theo thời gian

Có thể hình dung lutein giống như một lớp kính bảo vệ rất mỏng. Bạn không nhìn thấy nó. Bạn cũng không cảm nhận rõ ràng khi nó hoạt động tốt. Nhưng khi thiếu, mắt sẽ lên tiếng bằng cảm giác mỏi, khô, nhức, nhìn kém tập trung hơn.

Với dân văn phòng, ánh sáng xanh gần như là bạn đồng hành suốt ngày. Với phụ huynh, chuyện này còn lan sang cả con cái, nhất là khi trẻ học online hoặc dùng thiết bị sớm.

3. Không chỉ là chuyện của đôi mắt

Nhiều người nghĩ lutein chỉ liên quan đến thị lực. Thực ra, tác động của nó rộng hơn thế.

Lutein là một chất chống oxy hóa. Điều đó có nghĩa là nó giúp bảo vệ tế bào khỏi tổn thương do gốc tự do, những tác nhân liên quan đến lão hóa và nhiều vấn đề sức khỏe.

Một số lợi ích thường được nhắc đến gồm:

• Hỗ trợ giảm nguy cơ đục thủy tinh thể và thoái hóa điểm vàng
• Góp phần bảo vệ hệ tim mạch, hạn chế xơ vữa động mạch
• Có liên quan đến chức năng ghi nhớ và sức khỏe não bộ

Với phụ huynh, đây là câu chuyện của việc giữ cho mắt và não vẫn minh mẫn khi tuổi tăng dần. Với dân văn phòng, đó là khả năng tập trung, làm việc lâu mà không bị kiệt sức vì thị giác.

4. Vì sao thiếu Lutein ngày càng phổ biến?

Có một nghịch cảnh nhỏ trong lối sống hiện đại. Mắt làm việc nhiều hơn bao giờ hết, nhưng bữa ăn lại ngày càng ít lutein.

Rau lá xanh đậm không còn xuất hiện đều trong bữa ăn. Trẻ con thường ngại rau. Người lớn thì bận, ăn nhanh, ưu tiên món tiện lợi. Trong khi đó, lutein lại không có trong thịt, cá hay các món chế biến sẵn.

Thêm một yếu tố nữa. Cơ thể không dự trữ lutein lâu dài. Nếu không nạp đều, lượng lutein trong mắt sẽ giảm dần theo thời gian. Thiếu không thấy ngay, nhưng hậu quả tích lũy rất chậm và âm thầm.

5. Bổ sung Lutein sao cho thực tế và dễ áp dụng?

Tin tốt là lutein không hiếm. Nó nằm ngay trong những thực phẩm quen thuộc.

Rau lá xanh đậm

• Cải xoăn
• Rau chân vịt
• Bông cải xanh

Củ quả và trái cây màu vàng cam

• Ngô ngọt
• Bí đỏ
• Cam, đu đủ

Nguồn đặc biệt

• Lòng đỏ trứng, nhờ có chất béo giúp hấp thụ lutein tốt hơn

Một điểm nhỏ nhưng nhiều người bỏ qua. Lutein tan trong chất béo. Nghĩa là ăn rau xanh kèm một chút dầu, hoặc ăn cùng trứng, sẽ giúp cơ thể hấp thụ hiệu quả hơn.

Không cần thay đổi chế độ ăn một cách cực đoan. Chỉ cần để ý hơn một chút trong bữa cơm hàng ngày, cho mình và cho con.

6. Chăm sóc mắt không phải chuyện đợi đến khi có vấn đề

Đa số chúng ta chỉ chú ý đến mắt khi bắt đầu nhìn mờ, nhức nhiều hoặc phải tăng độ kính. Nhưng lúc đó, nhiều tổn thương đã xảy ra.

Lutein là câu chuyện của phòng ngừa. Cơ thể không tự tạo ra được, nên nếu không chủ động bổ sung, sẽ không có cách nào bù đắp.

Đối với dân văn phòng, đó là cách giúp mắt chịu đựng tốt hơn trong guồng công việc. Với phụ huynh, đó là nền tảng để bảo vệ thị lực cho con từ sớm, thay vì sửa chữa khi đã muộn.

7. Hành động

Cơ thể con người có những giới hạn rất rõ. Lutein là một trong số đó. Dù không tự sản xuất được, cơ thể lại cần nó mỗi ngày để bảo vệ mắt và nhiều chức năng quan trọng khác. Bữa ăn hôm nay, vì thế, không chỉ là no hay ngon. Nó quyết định đôi mắt của bạn và gia đình sẽ đi cùng bạn được bao lâu.